दशैँ भनेको टीका र जमरा लगाउने, मासु खाने र नयाँ लुगा लगाउने चाड मात्रै होइन । यो त परिवारसँग भेटघाट गर्ने, आफन्तसँग दुःखसुख साटासाट गर्ने र टाढिएका मनहरूलाई फेरि नजिक ल्याउने पर्व हो । शरद् ऋतुको सफा आकाश, घर फर्किने आफन्तको पर्खाइ, निधारमा रातो टीका र कानमा पहेँलो जमरा सजाउँदाको खुसीले दशैँलाई अझ विशेष बनाउँछ ।
हाम्रो धार्मिक मान्यताअनुसार, देवी दुर्गाले महिषासुरमाथि विजय प्राप्त गरेको सम्झनामा दशैँ मनाइन्छ । यसले राम्रो कामको जित हुन्छ, सत्य र न्यायको बाटो कहिल्यै छोड्नु हुँदैन भन्ने सन्देश दिन्छ । घटस्थापनादेखि सुरु हुने दशैँका विभिन्न पूजाआजा र परम्पराले हाम्रो धर्म, संस्कृति र आस्थालाई जोगाइराख्न मद्दत गर्छन् । निधारको टीकाले शुभ र विजयको सन्देश दिन्छ भने जमराले जीवन, आशा र समृद्धिको सम्झना गराउँछ । ठूलाबडाको हातबाट टीका लगाउँदा पाइने आशीर्वादमा उहाँहरूको माया, अनुभव र हाम्रो राम्रो भविष्यको कामना जोडिएको हुन्छ ।
दशैँको अर्को सबैभन्दा सुन्दर पक्ष भनेकै परिवार र आफन्तसँगको भेटघाट हो । वर्षभरि काम, पढाइ वा अन्य कारणले टाढा भएका छोराछोरी घर फर्किन्छन् । दाजुभाइ, दिदीबहिनी र आफन्तहरू एकै ठाउँमा भेला हुन्छन् । कतिपयले वर्षौँदेखि भेट्न नपाएका आफ्ना मान्छेसँग भेट्ने मौका पाउँछन् । मनमुटाव भएका मानिसहरू पनि पुराना कुरा बिर्सेर फेरि मिल्न सक्छन् । त्यसैले दशैँले हामीलाई सम्बन्धको महत्त्व बुझाउँछ र एकअर्काप्रति माया, सम्मान र सद्भाव राख्न सिकाउँछ ।
तर दशैँ मनाउने नाममा धेरै खर्च गर्नैपर्छ, महँगा लुगा किन्नैपर्छ वा अरूलाई देखाउनैपर्छ भन्ने छैन । आफ्नो गच्छेअनुसार खुसी साट्नु, परिवारसँग समय बिताउनु, दुःखमा परेका मानिसलाई सकेको सहयोग गर्नु र अरूको अनुहारमा मुस्कान ल्याउनु नै दशैँको वास्तविक खुसी हो । कसैको घरमा प्रशस्त खानपिन होला, कसैको घरमा बिहान–बेलुकाको छाक टार्न पनि गाह्रो होला । यस्तो अवस्थामा हामीले आफ्नै खुसीमा मात्रै रमाउनुको सट्टा अरूको दुःख पनि बुझ्न सक्यौँ भने दशैँको महत्त्व अझ बढ्छ ।
दशैँले हामीलाई अरूको गल्ती खोज्नुभन्दा पहिले आफ्नै कमजोरी सुधार्न सिकाउँछ । मनमा रिस, ईर्ष्या र वैमनस्य राखेर निधारमा टीका लगाउनुको खास अर्थ हुँदैन । टीका लगाउनु मात्रै ठूलो कुरा होइन, त्यसले दिने माया, सद्भाव र राम्रो व्यवहारलाई आफ्नो जीवनमा उतार्नु महत्त्वपूर्ण हो । हामीले अरूलाई सम्मान गर्न, दुःखमा साथ दिन र सबैसँग मिलेर बस्न सक्यौँ भने मात्रै दशैँको सन्देश सार्थक हुन्छ ।
यस वर्षको विजयादशमीले सबै नेपालीको घरपरिवारमा सुख, शान्ति, सुस्वास्थ्य र समृद्धि ल्याओस् । परिवारमा माया बढोस्, समाजमा एकता कायम होस् र देशमा शान्ति तथा प्रगतिको बाटो खुलोस् । देशभित्र र विदेशमा रहनुभएका सबै नेपालीका सपना पूरा होऊन् । कसैको घरमा अभाव र पीडा नरहोस्, सबैले आफ्ना प्रियजनसँग खुसी साट्न पाऊन् ।
अन्त्यमा, सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ, दिदीबहिनी, आमाबुबा तथा आफन्तजनमा विजयादशमीको हार्दिक मङ्गलमय शुभकामना !
दशैँ सकिएपछि टीकाको रङ बिस्तारै मेटिएला, जमरा पनि ओइलाउला । तर दशैँमा साटिएको माया, पाएको आशीर्वाद र एकअर्काप्रति देखाइएको सद्भाव कहिल्यै नहराओस् । हाम्रो निधारमा टीका मात्रै होइन, मनमा मानवता र व्यवहारमा माया तथा सम्मान सधैँ रहिरहोस् । यही नै दशैँको साँचो खुसी हो, यही नै हाम्रो संस्कृतिको सुन्दरता हो ।
